Talaşlı İmalatta Salgı (Runout) Neden Olur ve Nasıl Önlenir?
Talaşlı imalat operasyonlarında karşılaşılan dairesellik bozuklukları, erken kesici takım aşınmaları ve değişken yüzey kalitesi problemlerinin en yaygın kaynağı radyal ve eksenel salgıdır (runout). İş parçası dönme ekseninden saptığında kesici takım üzerindeki kuvvetler dengesizleşir, yüzey formu bozulur ve parçalar ölçü sınırlarının dışına çıkar.
Salgıyı kontrol altında tutmak ve minimum seviyeye indirmek için dikkat edilmesi gereken 5 kritik kontrol noktası:
1. Pens ve Kovan Konik Temas Yüzeylerinin Temizliği
İş mili kovanı ile pens arasındaki konik temas yüzeyinde biriken mikron mertebesindeki talaş tozları veya kurumuş yağ kalıntıları, pensin eksenden kayarak oturmasına neden olur. Her takım veya pens değişiminde bu yüzeylerin basınçlı hava ve temizleyicilerle arındırılması şarttır.
2. Pensin Aşınma Durumu ve Elastikiyet Dengesi
Uzun süre kullanılmış, aşırı torkla sıkılmış veya zorlanmış penslerin yapraklarında asimetrik elastikiyet kaybı oluşur. Bu durum iş parçasının dengesiz sıkılmasına ve yüksek devirde radyal salgı yapmasına yol açar.
3. Doğru Çapta ve Toleransta Pens Kullanımı
Penslerin belirli bir nominal sıkma aralığı bulunur. Nominal ölçüsünden daha büyük veya daha küçük bir hammaddeyi zorlayarak sıkmak pens formunu bozar, yaprak açısını bozar ve belirgin bir salgı üretir.
4. İş Mili ve Kovan Yatak Boşlukları
Yüksek çalışma saatlerine ulaşmış fener millerinde veya kovan yapılarında mekanik aşınmalar meydana gelebilir. İş mili rulmanlarındaki veya kovan koniğindeki boşluklar, en hassas pens kullanılsa dahi salgı oluşmasına neden olur.
5. Komparatör Saati ve Mastar ile Periyodik Kontrol
Tezgah ayarlarında pens ve iş parçası salgısı mutlaka bir komparatör saati ve taşlanmış kontrol mastarı yardımıyla dönme ekseni boyunca ölçülmeli; tolerans dışı sapma gösteren ekipmanlar yenilenmelidir.
Efuta Pens olarak; sıkı ölçü disipliniyle ürettiğimiz F Tipi Pens, Guide Bush ve Sürücü Pens çözümlerimizle talaşlı imalat hatlarınızda salgı kaynaklı problemlerin azaltılmasına teknik katkı sunuyoruz.
